Rất nhiều người nghĩ có thường trú là xong, là đích đến. Thực ra đó là một tư cách phải giữ, và việc giữ nó có điều kiện cụ thể — trong đó quan trọng nhất là điều kiện về sự hiện diện thực tế tại nước đó.
Đây là điều kiện nền cho cả bậc cuối, nên nó đáng một bài riêng.
Vì sao có điều kiện về hiện diện
Vì tư cách thường trú được cấp cho người đến sinh sống, không phải cho người muốn giữ một quyền dự phòng.
Một hệ thống không có điều kiện này sẽ có rất nhiều người giữ tư cách mà không thực sự sống ở đó, và điều đó làm cả cơ chế mất ý nghĩa.
Nên hầu hết các nước có hệ thống thường trú đều có một dạng yêu cầu về hiện diện, dù cách đo khác nhau.
Hiểu logic này giúp không đọc điều kiện ấy là sự khắt khe vô lý.
Nó được đo bằng gì
Về kiểu hình, nó được đo bằng thời gian có mặt thực tế tại nước đó trong một khoảng thời gian trượt.
Nghĩa là nó được xét lại theo từng thời điểm, chứ không phải tính một lần rồi thôi.
Một số hoàn cảnh đặc biệt có thể được tính vào thời gian hiện diện dù người đó ở ngoài nước — nhưng chúng là những trường hợp cụ thể có điều kiện riêng.
Cách tính và các trường hợp ngoại lệ do cơ quan di trú Canada quy định và phải tra ở nguồn chính thức.
Những tình huống hay gây mất tư cách
Về Việt Nam chăm sóc người thân trong một thời gian dài mà không lường trước hệ quả.
Nhận một công việc ở nước khác rồi kéo dài hơn dự tính.
Giữ tư cách như một phương án dự phòng trong khi thực tế vẫn sống ở nơi khác — đây là cách hiểu sai phổ biến nhất.
Và đơn giản là không đếm, rồi một ngày phát hiện mình đã vượt ngưỡng mà không biết.
Ai chọn ai ở phần này
Không ai chọn ai — đây là kiểm tra điều kiện, nên hoàn toàn theo ngưỡng.
Nhưng việc kiểm tra thường xảy ra vào những thời điểm mình không chọn: khi nhập cảnh, khi gia hạn giấy tờ, hoặc khi nộp hồ sơ quốc tịch.
Nên vấn đề hay lộ ra vào lúc bất tiện nhất, và khi đó thì đã không sửa được nữa.
Đó là lý do việc theo dõi phải làm liên tục chứ không làm khi sắp cần.
Cách theo dõi cho đúng
Ghi lại mọi lần rời khỏi nước và mọi lần quay lại, ngay khi nó xảy ra.
Giữ vé, thẻ lên máy bay và dấu nhập xuất cảnh — chúng là chứng cứ khi cần đối chiếu.
Tính lại định kỳ, chẳng hạn mỗi năm một lần, thay vì chỉ tính khi sắp nộp hồ sơ.
Và trước mỗi chuyến đi dài, tính trước hệ quả của nó thay vì tính sau khi về.
Giấy tờ chứng minh tư cách cũng có hạn
Tư cách thường trú và tấm thẻ chứng minh tư cách đó là hai thứ khác nhau — đây là phân biệt quan trọng mà nhiều người không để ý.
Thẻ hết hạn không có nghĩa là tư cách mất; nhưng không có thẻ còn hiệu lực thì việc quay lại nước đó bằng đường hàng không trở nên rất phiền.
Nên nên gia hạn thẻ trước khi đi ra nước ngoài, chứ đừng để phát hiện vấn đề khi đang ở sân bay nước khác.
Có cơ chế cho người ở nước ngoài mà thẻ hết hạn, nhưng nó tốn thời gian và không phải lúc nào cũng kịp cho một chuyến về gấp.
Khi hoàn cảnh buộc phải đi lâu
Đôi khi việc phải đi dài là không tránh được: người thân ốm nặng, công việc gia đình, hoặc hoàn cảnh bất khả kháng.
Trong những trường hợp đó, điều nên làm là tìm hiểu trước về các cơ chế hiện có, chứ không đi rồi mới tính.
Có những tình huống được xem xét riêng, nhưng chúng có điều kiện và có thủ tục — không phải điều mặc nhiên.
Đây là lúc nên hỏi luật sư di trú hoặc tư vấn viên được cấp phép tại Canada trước khi đi, không phải sau khi về.
Điều này nối với bậc cuối thế nào
Thời gian hiện diện dùng để giữ thường trú và thời gian hiện diện dùng để xét quốc tịch là hai phép tính khác nhau, dù cùng dựa trên việc mình ở đâu.
Nghĩa là giữ được tư cách thường trú chưa chắc đã đủ cho bậc cuối — hai ngưỡng khác nhau.
Nên người có ý định lên quốc tịch cần theo dõi cả hai, và cả hai đều dựa trên cùng một cuốn sổ ghi chuyến đi.
Cách tính cụ thể cho từng mục đích do cơ quan có thẩm quyền của Canada công bố.
Vì sao thường trú có điều kiện về hiện diện?
Vì tư cách này được cấp cho người đến sinh sống, không phải cho người muốn giữ một quyền dự phòng.
Điều kiện đó được đo thế nào?
Bằng thời gian có mặt thực tế trong một khoảng thời gian trượt — nghĩa là nó được xét lại theo từng thời điểm chứ không tính một lần rồi thôi.
Tình huống nào hay gây mất tư cách?
Về nước chăm người thân dài ngày, nhận việc ở nước khác rồi kéo dài, giữ tư cách như phương án dự phòng, và đơn giản là không đếm.
Giữ được thường trú là đủ cho quốc tịch chưa?
Chưa chắc. Thời gian hiện diện dùng để giữ thường trú và để xét quốc tịch là hai phép tính khác nhau với hai ngưỡng khác nhau.
