Canada không xét hồ sơ theo thứ tự nộp. Nó gom người nộp vào một hồ chung, chấm điểm từng người, rồi mời từ trên xuống — và mỗi lần mời chỉ lấy một phần của hồ.
Hiểu được điều đó thay đổi toàn bộ cách một người chuẩn bị, vì nó biến câu hỏi "tôi có đủ điều kiện không" thành câu hỏi "tôi đứng ở đâu so với những người khác".
Ai chọn ai trong cơ chế này
Ở bước này, bên chọn là chính quyền liên bang, và nó chọn chủ động chứ không thụ động chờ hồ sơ tới.
Người có nguyện vọng không nộp một bộ hồ sơ hoàn chỉnh ngay từ đầu; họ đăng ký để được xếp vào hồ và khai những thông tin dùng để chấm điểm.
Chỉ khi được mời, người đó mới nộp hồ sơ đầy đủ với giấy tờ chứng minh mọi điều đã khai.
Nghĩa là có hai giai đoạn rất khác nhau, và nhầm lẫn giữa chúng là hiểu nhầm phổ biến nhất về di trú Canada.
Cơ chế này giải quyết vấn đề gì cho một nước
Một nước xét hồ sơ theo thứ tự nộp sẽ luôn xử lý người nộp sớm trước, bất kể người nộp sau có phù hợp hơn hay không.
Khi nhu cầu vượt xa khả năng tiếp nhận, cách đó tạo ra hàng đợi dài và không cho nước sở tại công cụ nào để điều chỉnh mình đang nhận ai.
Xếp hạng rồi mời cho phép nước sở tại thay đổi tiêu chí theo nhu cầu của mình mà không cần dựng lại cả hệ thống.
Đó là lý do một số nước khác cũng đã chuyển sang mô hình tương tự, và cũng là lý do tiêu chí có thể thay đổi theo thời gian.
Điểm số đo cái gì
Về nguyên tắc, những hệ thống kiểu này đo các yếu tố được cho là dự báo khả năng hoà nhập vào thị trường lao động: tuổi, học vấn, năng lực ngôn ngữ, kinh nghiệm làm việc.
Chúng cũng tính tới những yếu tố làm tăng khả năng ổn định tại chỗ, như việc đã có lời mời làm việc hoặc đã được một tỉnh bang đề cử.
Và chúng thường tính cả hồ sơ của người đi cùng, vì đơn vị được xét thực chất là một hộ gia đình chứ không phải một cá nhân.
Trọng số cụ thể của từng yếu tố do cơ quan di trú Canada công bố và có thể điều chỉnh, nên phải tra ở nguồn chính thức chứ đừng dựa vào con số nghe được.
Cạnh tranh hay ngưỡng — chữ ký của cả hệ thống
Đây là điểm quan trọng nhất và cũng là điểm người mới tìm hiểu hay bỏ qua.
Trong một hệ thống có ngưỡng, đạt mức là được: ai đủ điều kiện thì được xử lý, không phụ thuộc vào người khác.
Trong một hệ thống cạnh tranh, đủ điều kiện chỉ là vé vào hồ; được mời hay không phụ thuộc vào việc hồ hôm đó có những ai.
Hệ quả thực tế: cùng một hồ sơ có thể được mời ở thời điểm này và không được mời ở thời điểm khác, mà không có gì thay đổi ở phía người nộp.
Điều này thay đổi cách chuẩn bị ra sao
Trong hệ thống ngưỡng, chuẩn bị nghĩa là đạt cho đủ rồi dừng.
Trong hệ thống cạnh tranh, chuẩn bị nghĩa là tìm mọi điểm còn tăng được, vì không có mức nào là "đủ chắc chắn".
Và nó nghĩa là thời gian có hai mặt: chờ thêm để cải thiện hồ sơ có thể tăng điểm ở mặt này nhưng giảm điểm ở mặt khác, vì một số yếu tố thay đổi theo tuổi.
Cân nhắc đó là cân nhắc cá nhân và nên bàn với tư vấn viên được cấp phép hoặc luật sư di trú tại Canada, vì nó phụ thuộc vào hồ sơ cụ thể.
Hồ sơ này có hạn dùng không
Có — và đây là mặt mà nhiều người không lường trước.
Hồ sơ trong hồ có thời hạn tồn tại; hết hạn mà chưa được mời thì phải đăng ký lại.
Các giấy tờ dùng để chấm điểm cũng có hạn riêng: kết quả kiểm tra ngôn ngữ, đánh giá bằng cấp, giấy tờ nhân thân — mỗi loại một thời hạn khác nhau.
Nên việc theo dõi ngày hết hạn của từng thứ là công việc thật, và là chỗ nhiều hồ sơ tốt bị lỡ một cách rất đáng tiếc.
Điều nên nhớ về cơ chế này
Nó không phải một kỳ thi mà mình đỗ hay trượt; nó là một cuộc xếp hạng liên tục mà vị trí của mình thay đổi theo cả việc mình làm lẫn việc người khác làm.
Nó không phải hàng đợi mà nộp sớm được xét sớm; nộp sớm chỉ có ý nghĩa nếu điểm đủ cao.
Và nó là hệ thống do nước sở tại điều chỉnh theo nhu cầu của chính họ, nên mọi thông tin đều phải kiểm lại ở nguồn chính thức tại thời điểm mình dùng.
Cơ quan di trú Canada là nơi công bố tiêu chí hiện hành; hồ sơ thật nên có luật sư di trú hoặc tư vấn viên được cấp phép tại Canada xem qua.
Canada xét hồ sơ theo thứ tự nộp phải không?
Không. Người có nguyện vọng được xếp vào một hồ chung và chấm điểm; cơ quan mời từ trên xuống, mỗi lần chỉ lấy một phần của hồ.
Đủ điều kiện có nghĩa là sẽ được mời không?
Không. Đủ điều kiện chỉ là vé vào hồ. Được mời hay không phụ thuộc vào việc hồ ở thời điểm đó có những ai.
Vì sao cùng một hồ sơ lúc được lúc không?
Vì đây là hệ thống cạnh tranh: vị trí của mình thay đổi theo cả việc mình làm lẫn theo thành phần của hồ ở từng thời điểm.
Hồ sơ trong hồ có hết hạn không?
Có. Hồ sơ có thời hạn tồn tại, và các giấy tờ dùng để chấm điểm cũng có hạn riêng, mỗi loại khác nhau.
