Hai hệ thống di trú có thể liệt kê gần như cùng một bộ điều kiện mà vận hành hoàn toàn khác nhau. Khác biệt nằm ở một câu hỏi duy nhất: đủ điều kiện có đồng nghĩa với được nhận hay không.
Đây là trục chạy suốt cả trang này, vì nó giải thích gần như mọi điều làm người tìm hiểu Canada bối rối.
Hệ thống theo ngưỡng vận hành thế nào
Trong hệ thống theo ngưỡng, điều kiện là một danh sách: đạt đủ thì hồ sơ được tiếp nhận và được xử lý.
Việc người khác nộp nhiều hay ít không ảnh hưởng tới kết quả của mình, chỉ ảnh hưởng tới thời gian chờ.
Khi số hồ sơ vượt khả năng tiếp nhận, hệ thống kiểu này sinh ra hàng đợi — và hàng đợi có thể rất dài.
Ưu điểm của nó là dự đoán được: biết mình đủ điều kiện thì biết mình sẽ tới lượt, dù không biết khi nào.
Hệ thống cạnh tranh vận hành thế nào
Trong hệ thống cạnh tranh, điều kiện chỉ là cửa vào. Qua cửa rồi, mọi người được xếp hạng với nhau.
Cơ quan quyết định mỗi đợt mời bao nhiêu người, và ngưỡng của đợt đó chính là điểm của người cuối cùng được mời.
Ngưỡng ấy không được đặt trước; nó là kết quả, không phải tiêu chuẩn.
Nên câu hỏi "cần bao nhiêu điểm" về bản chất không có câu trả lời cố định — nó thay đổi theo từng đợt.
Ai chọn ai trong mỗi kiểu
Trong hệ thống ngưỡng, bên chọn thực chất là bộ tiêu chí: ai thoả thì vào, cơ quan chỉ kiểm tra.
Trong hệ thống cạnh tranh, bên chọn là cơ quan, và nó chọn theo nhu cầu tại thời điểm chọn.
Điều đó cho nước sở tại khả năng điều chỉnh rất nhanh: muốn ưu tiên một nhóm nghề hay một năng lực nào đó thì có thể làm ngay trong một đợt mời.
Với người nộp, điều đó nghĩa là môi trường có thể đổi mà không báo trước, và kế hoạch dài hạn phải chừa chỗ cho việc đó.
Vì sao điều này đổi cách chuẩn bị
Trong hệ thống ngưỡng, chiến lược đúng là đạt cho đủ rồi nộp sớm, vì thứ tự quan trọng.
Trong hệ thống cạnh tranh, nộp sớm gần như không có giá trị tự thân; giá trị nằm ở vị trí trong hồ.
Nên công sức nên dồn vào việc nâng những yếu tố còn nâng được, chứ không phải vào việc nộp cho nhanh.
Và nên chuẩn bị sẵn giấy tờ chứng minh trước khi được mời, vì thời gian từ lúc được mời tới lúc phải nộp đủ thường không dài.
Đề cử tỉnh bang làm thay đổi bài toán ra sao
Đây là điểm đặc thù của Canada: một tỉnh bang có thể đề cử người mà tỉnh đó muốn nhận.
Đề cử không thay thế cuộc xếp hạng của liên bang, nhưng nó cộng một lượng đáng kể vào vị trí của người được đề cử.
Về bản chất, nó chuyển một phần cuộc cạnh tranh từ hồ toàn quốc sang một hồ nhỏ hơn với tiêu chí khác.
Nghĩa là người ở giữa bảng xếp hạng toàn quốc vẫn có thể rất mạnh trong hồ của một tỉnh cụ thể — và đó là cơ hội thật.
Bậc nào không cạnh tranh
Không phải mọi bước trên đường đi đều cạnh tranh, và biết bước nào không cạnh tranh là điều đáng giá.
Việc từ thường trú lên quốc tịch, chẳng hạn, vận hành theo ngưỡng: đạt điều kiện thì được xét, không so với ai.
Nhiều thủ tục về gia đình cũng theo ngưỡng chứ không xếp hạng, dù chúng có thể có thời gian xử lý dài.
Nên khi đọc bất cứ thông tin nào về Canada, câu hỏi đầu tiên nên là: bước này cạnh tranh hay có ngưỡng.
Hồ sơ này có hạn dùng không
Trong hệ thống cạnh tranh, có — vì nếu không có hạn thì hồ sẽ chỉ phình ra mãi.
Hồ sơ hết hạn mà chưa được mời thì đăng ký lại được, nhưng khi đó phải cập nhật lại mọi thông tin và giấy tờ.
Đó cũng là dịp tốt để rà lại: yếu tố nào đã thay đổi theo hướng tốt hơn, yếu tố nào đã đi xuống theo thời gian.
Thời hạn cụ thể và cách đăng ký lại do cơ quan di trú Canada công bố; hồ sơ thật nên nhờ luật sư di trú hoặc tư vấn viên được cấp phép tại Canada rà giúp.
Khác biệt lớn nhất giữa hai kiểu hệ thống là gì?
Trong hệ thống ngưỡng, đủ điều kiện là được xử lý. Trong hệ thống cạnh tranh, đủ điều kiện chỉ là cửa vào, còn được mời hay không phụ thuộc vị trí xếp hạng.
Cần bao nhiêu điểm thì được mời?
Câu hỏi này không có câu trả lời cố định. Ngưỡng của mỗi đợt là điểm của người cuối cùng được mời — nó là kết quả, không phải tiêu chuẩn đặt trước.
Nộp sớm có lợi không?
Trong hệ thống cạnh tranh thì gần như không có giá trị tự thân. Giá trị nằm ở vị trí trong hồ, nên công sức nên dồn vào việc nâng điểm.
Bước nào không cạnh tranh?
Việc từ thường trú lên quốc tịch vận hành theo ngưỡng — đạt điều kiện thì được xét, không so với ai. Nhiều thủ tục về gia đình cũng vậy.
